بیماری اسکیزوفرنی
اسـکیزوفرنی:
اسـکیزوفرنی نـوعی بیــماری مــغزی جدی، مزمن و ناتوان کننده است. تقریباً یک درصد از جمــعیت طی دوره زندگی خـود به اسکیزوفرنی مبتلا می شوند. بیـش از 2 میلـیـون آمریکایی امسال از این بیماری رنج می برند.
اسکیزوفرنی از دو لغت یونانی «اسکیزو» به معنای جدایی و از هم پاشیدگی و «فرن» به معنای مغز مشتق شده است و عبارت است از جدایی یا از هم پاشیدگی در شخصیت فرد؛ شاید جدایی از واقعیت نام بهتری برای آن باشد، زیرا شخص غالباً به دور از دنیای خارج و در دنیای کوچک خود زندگی میکند.
اسکیزوفرنی معمولترین نوع پسیکوز است و بیش از همه در اندیشه شخص اختلال بوجود میآورد؛ زیرا عقاید و افکار عجیب و غریب در او ایجاد میکند. اسکیزوفرنی در همه افراد یکسان نیست و ناسازگاریهایی است که در نتیجه وضع روانی بیمار نسبت به جهان و مردم پدید آمده است. غالباً پس از بلوغ در جوانها آغاز میشود و در بیمار اختلالهای عاطفی، هوشی، رفتاری و نیز اختلال اساسی در ارتباط با واقعیتها و ایجاد مفاهیم بوجود میآید . این بیماری از 15 تا 35 سالگی میان جوانان شیوع دارد اما قبل از 15 سالگی و بعد از 45 سالگی بسیار اندک است بدین جهت اسکیزوفرنی را «جنون جوانی» خواندهاند.
«بلولر» عوارض اسکیزوفرنی را به دو دسته اصلی و ثانوی تقسیم نمودهاست:
عوارض اصلی : 1 اختلال در اندیشه 2 اختلال در عواطف 3 تضاد و تردید 4 گوشهگیری و در خود فرورفتگی 5- اختلال در توجه و دقت .
عوارض ثانوی: 1 اوهام و خیالات 2 تخیلات و افکار زیان آور.
سن و ج * ن * س * یت
اسکیزوفرنی به یک میزان بر زنها و مردها اثر می کند.
این بیماری معمولاً در مردها زودتر و در سنین جوانی بروز می کند. اما در خانم ها در اواخر بیست سالگی و اوایل سی سالگی ایجاد می شود. کودکان بالای 5 سال نیز ممکن است به اسکیزوفرنی مبتلا شوند، اما بروز این بیماری قبل از دوره نوجوانی بسیار نادر است.
دوره، دوره امیدواری است
تحقیقات و مطالعات روز به روز به سمت داروهای مطمئن تر و جدیدتری می رود و پرده از راز دلایل و عوامل پیچیده این بیماری برمی دارد.
دانشمند برای آگاهی یافتن از اسکیزوفرنی از رویکردها و شیوه های مختلفی استفاده می کنند، از بررسی و مطالعه ژنتیک های مولکولی گرفته تا مطالعات جمعیتی.
اسکیزوفرنی بعنوان یک بیماری
اسکیزوفرنی در سراسر جهان دیده می شود. شدت و جدیت علائم و وضعیت مزمن و ماندگار آن معمولاً در بیماران ایجاد از کار افتادگی و ناتوانی می کند. داروها و سایر روش های درمانی برای اسکیزوفرنی، اگر به طور مرتب و بنا بر تجویز استفاده شوند، می تواند به کاهش و کنترل علائم پریشان کننده بیماری کمک کند. اما، در برخی از افراد این دارو و درمان ها کمک چندانی نمی کند و گاهی به خاطر عوارض جانبی این داروها یا سایر دلایل، درمان قطع می شود. حتی زمانیکه درمان موثر واقع شود، ایستادگی دربرابر نتایج بیماری—از دست رفتن فرصت ها، ننگ حاصل از بیماری، باقیمانده علائم و عوارض جانبی داروها—باز هم برای بیمار مشکل ساز خواهد بود.
علائم و نشانه های اولیه اسکیزوفرنی
- ایجاد تغییرات پریشان کننده و حتی تکان دهنده در رفتار بیمار.
- شروع ناگهانی علائم دیوانگی و جنون (مراحل پیشرفته اسکیزوفرنی).
- کناره گیری و انزوای اجتماعی و ترد شدگی.
- رفتار، گفتار و تفکرات غیرعادی.
برخی از افراد فقط دچار یک مرحله دیوانگی و جنون می شوند؛ سایرین در طی زندگی خود مراحل مختلفی از آن را تجربه می کنند، اما در فاصله بین این دوران ها زندگی عادی دارند. گرچه افراد مبتلا به اسکیزوفرنی حاد، یا تداوم بروز علائم در فرد، معمولاً از عملکردهای عادی خود ریکاور نمی شود و برای کنترل علائم نیاز به درمان های طولانی مدت، از جمله دارو، دارد.
تشخیص اسکیزوفرنی
متخصصین سلامت مغز احتمالاً در اول کار از طریق موارد زیر، دلایل احتمالی دیگر برای این علائم را رد می کنند:
- تاریخچه کامل پزشکی
- معاینات جسمی
- آزمایش
- بررسی داروها
- جلوگیری از سایر اختلالات فکری (افسردگی بالینی، اختلال بیپولار، و ...)
دیدگاه اسکیزوفرنی از دنیا
- تحریف درک فرد از واقعیت
- زندگی کردن در دنیایی که از توهمات و هذیان ها تحریف شده است، افراد مبتلا به اسکیزوفرنی همیشه احساس ترس، اضطراب و پریشانی می کنند.
- خیال و توهمات
- توهمات و خیال ها، اختلالات ادراکی است که افراد مبتلا به اسکیزوفرنی معمولاً با آن دست و پنجه نرم می کنند. صداهایی که فرد می شنود می تواند وصف فعالیت های او باشد، گفتگو با کــسی، هشدار از خطرات قریب الوقوع، و از این قبیل.
- پندارهای بیهوده
این پندارها می تواند موضوعات مختلفی داشته باشد. برای مثال، بیمارانی که از علائم نوع پارانوئید رنج می برند—که تقریباً یک سوم افراد مبتلا به شیزوفرنی را تشکیل می دهند—معمولاً تصور می کنند که تحت تعقیب اند یا کــسی می خواهد آنها را فریب دهد، اذیتشان کند، به آنها سم بدهد، یا به آنها خیانت کند. این بیماران، ممکن است تصور کنند که خودشان، یا یکی از اعضای خانواده یا نزدیکانشان، در مرکز این آزار و اذیت قرار دارد. بعلاوه، هذیان بزرگی و عظمت که در آن بیمار تصور می کند فردی بسیار معروف و مهم است، نیز می تواند در اسکیزوفرنی اتفاق بیفتد.
رفتارهای متداول اسکیزوفرنیک
- اعتیاد به موادمخدر
- اعتیاد به سیگار
- تفکرات آشفته
- شخصیتی بی تفاوت و بی احساس
- تغییر رفتارهای "نرمال درمقابل غیرنرمال" (تغییرات رفتاری که می تواند در نتیجه همسازی داروها ایجاد شود).
تصورات نادرست در مورد اسکیزوفرنی
- بیماران اسکیزوفرنی دوشخصیتی نیستند
- بیماران اسکیزوفرنی به طور کلی خشن نیستند
اسکیزوفرنی و اقدام به خودکشی
خودکشی یکی از خطرات جدی در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی است. برای افرادی که اقدام به خودکشی می کنند یا دیگران را به آن عمل تهدید می کنند، حتماً باید به دنبال مشاورات تخصصی بود. افراد مبتلا به اسکیزوفرنی نسبت به کل اجتماع به میزان بسیار بیشتری ارتکاب به خودکشی می نمایند. به طور تقریبی، 10 درصد از افراد اسکیزوفرنی (به ویژه مردان جوان) دست به خودکشی می زنند. متاسفانه، پیشبینی این عمل در این بیماران بسیار دشوار است
شرح بیماری
اسکیزوفرنی گروهی از اختلالات روانی شامل انواع اسکیزوفرنی کاتاتونیک، پارانویید، آشفته، تمایزنیافته و باقیمانده. واژه «اسکیزو» بهمعنی گسیختگی است و «فرنی» نیز به ذهن و روان اشاره دارد. اسکیزوفرنی اغلب به اختلال گسیختگی شخصیتی اشاره دارد، زیرا افکار و احساسات فرد مبتلا به این عارضه دارای ارتباط منطقی و معمول با یکدیگر نیستند. فرد مبتلا قادر نیست تخیلات خود را از واقعیت افتراق دهد و بنابراین رفتاری غیرمنطقی و غیرعادی دارد.
ظاهر شدن علایم زیر در بیمار ممکن است ماهها تا سالها بهطول انجامد:
دوریگزینی و درونگرایی بیش از معمول
از دست دادن انگیزهها
محدودیت شدید هیجانات، یا بروز نابجای هیجانات
هذیانها (باورهای کاذب و غیرواقعی تغییرناپذیر
توهم (یک تجربه حسی منشأگرفته از ذهن، مثلاً شنیدن صداها یا دیدن چیزهایی که وجود خارجی ندارند(
اختلال تفکر که خود را با تکلم آشفته و غیرمرتبط نشان میدهد.
وجود این باور در بیمار که دیگران افکار وی را شنیده یا میدزدند یا او را تحت کنترل دارند.
اسکیزوفرنی پارانویید در این نوع بهطور غالب رفتارهای مبتنی بر سوءظن به دیگران و رفتارهای پارانویید دیده میشود
علت واقعی آن مشخص نشده است. بهنظر میرسد عوامل ارثی در آن نقش داشته باشند؛ عوامل محیطی نیز ممکن است در ایجاد آن دخیل باشند.
درمان در اکثر این بیماران مؤثر بوده و آنها را قادر میسازد تا به درجات مختلف از استقلال فردی بازگردند. حدود 30% بیماران به زندگی طبیعی و شغل خود بازمیگردند. گاهی این اختلال بهطور کامل برطرف میشود.
تشخیص از طریق مشاهده علایم بیماری توسط سایرین تأیید میشود.
- اخذ سابقه طبی، سابقه رفتاری، معاینه فیزیکی و ارزیابی روانی توسط یک پزشک توصیه میگردد.
- هیچ آزمون اختصاصی برای تشخیص اسکیزوفرنی وجود ندارد. برای اثبات این تشخیص، علایم باید حداقل 6 ماه در زمانهایی از زندگی تداوم یافته باشد. برخی بررسیهای طبی نیز بهمنظور رد سایر بیماریهای احتمالی عامل بیماری استفاده میشوند.
- هدف از درمان، کمک به بیمار برای بازگشت به عالم واقعیت است. درمان با داروهای تخفیفدهنده علایم شروع میشود.
- پس از کنترل علایم، درمان با رواندرمانی و توانبخشی که به فرد در جهت کسب دوباره مهارتها و الگوهای رفتاری طبیعی کمک میکند، ادامه مییابد.
- خانواده و سایر افراد دارای نقش مهم در زندگی بیمار نیز باید در درمان مشارکت داشته باشند تا معضلات بیمار را درک کرده و بدانند برای کمک به بیمار چه میتوانند انجام دهند. بیماران دچار اسکیزوفرنی گاهی در زندگی با دیگران مشکل دارند
داروهای ضدسایکوز معمولاً تجویز میشود. برخی از این داروها خوراکی بوده و برخی بهطور تزریقی تجویز میشوند. اگر عوارض یک دارو خیلی شدید بوده و یا علایم بیماری با آن کنترل نگردند، داروی دیگری تجویز میشود. با برطرف شدن علایم مقدار تجویزی دارو کاهش مییابد. در اکثر بیماران مصرف مادامالعمر این داروها لازم است.
داروهای آرامبخش نظیر بنزودیازپینها ممکن است در شروع درمان لازم باشد
بر اساس نتایج تحقیقات دانشمندان کالج سلطنتی لندن، اسکن مغز نشاندهنده وجود ماده شیمیایی غیرطبیعی در بخش حساسی از مغز است که میتواند باعث تشخیص زود هنگام بیماری اسکیزوفرنی شود.
به نقل از پایگاه خبری مدیکال نیوز تودی، این دانشمندان برای اولین بار یک روش غیر تهاجمی برای اسکن مغز بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی کشف کرده اند که می تواند برای درمان و تشخیص زودهنگام این بیماری کاربرد داشته باشد. اسکیزوفرنی یکی از بیماریهای جدی روانی است که باعث پراکندگی ذهنی و تفکر و رفتار میشود. این بیماری بیشتر در جوانان دیده می شود و نیاز به درمان طولانی مدت دارد
همچنین اسکن ساختاری مغز مشخص کرده است که بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی دارای مغز کوچکتری هستند.
به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از آسوشیتدپرس، داروهایی که اغلب برای درمان بیماران اسکیزوفرنی تجویز می شوند، خطر مرگ بیماران در دوران پیری را افزایش میدهد.
بر اساس این گزارش، سالخوردگانی که به بیماری اسکیزوفرنی مبتلا هستند در صورتی که هر یک از داروهای درمان اسکیزوفرنی را مصرف کنند، خطر مرگ آنها طی 12 هفته از آغاز مصرف داروها 54 درصد افزایش مییابد.
داروهای اسکیزوفرنی خطر مرگ را افزایش میدهند
خبرگزاری فارس: مطالعات نشان می دهند داروهای مورد استفاده برای بیماران اسکیزوفرنی، خطر مرگ آنان در دوران پیری را افزایش میدهند.
این مطالعات نشان می دهد خطر مرگ تمامی داروهای بیماری اسکیزوفرنی که هم اکنون در کشورهای جهان مورد استفاده قرار می گیرند، به یک اندازه است.
این گزارش می افزاید، پژوهشگران تاکنون نتوانسته اند دلیل دقیق خطر مرگ آفرین داروهای اسکیزوفرنی را تشخیص دهند، اما بررسی ها نشان می دهد این داروها با بیماریهای قلبی و ذات الریه مرتبط هستند.
بنابر این گزارش، اتحادیه تغذیه و داروی وزارت بهداشت آمریکا نیز از تولید کنندگان داروهای اسکیزوفرنی خواسته است بر روی داروهای اسکیزوفرنی برچسب افزایش خطر مرگ را حتما نصب نمایند.
با این وجود، پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیای جنوبی معتقدند از لحاظ بالینی این داروها مورد نیاز هستند و در واقع هم اکنون گزینه دیگری برای جایگزینی آنها وجود ندارد.
اسکیزوفرنی میتواند ارثی نباشد
اگرچه گفته می شود اسکیزوفرنی یک بیماری ارثی است، اما برخی از افراد بدون سابقه خانوادگی، به بیماری اسکیزوفرنی مبتلا میشوند.
بر اساس نتایج تحقیقات دانشمندان سویسی و آمریکایی، عده کمی از بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به دلیل جهشی ژنتیکی در قسمتی از کروموزوم 22 انسان، به این بیماری مبتلا میشوند. این دانشمندان معتقدند که 30 درصد کسانی که این جهش ژنتیکی کروموزوم 22را دارند، دچار بیماری اسکیزوفرنی میشوند. اسکیزوفرنی بیماری روانی است که باعث بروز توهم و هذیانگویی فرد میشود و حدود 1 درصد جامعه را گرفتار میکند. 70 درصد این بیماران بهدلیل سابقه خانوادگی، اسکیزوفرنی را به ارث میبرند
چرا اسکیزوفرنی بیشتر در نوجوانی بروز می کند
در حوالی امروز - ترجمه: جهش ژنی که شکل مغز در بعضی از مبتلایان به بیماری اسکیزوفرنی را تغییر می دهد، می تواند به توضیح این مسأله کمک کند که چرا این بیماری اغلب اوقات در نوجوانی بروز می یابد.
محققان انگلیسی جهش ژن PCM1 را در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی مورد آزمایش قرار دادند و متوجه شدند میزان ماده خاکستری این گونه افراد در بخش جلویی قشر مخ شان بسیار کمتر از افراد عادی است. این نخستین باری است که نقش ژن ها در بروز اسکیزوفرنی تأیید می شود و اندازه و شکل غیرطبیعی مغز را نیز دخیل در این بیماری نشان می دهد.
D آیا مصرف ماریجوانا با اسکیزوفرنی ارتباط دارد؟ تحقیقات اخیر بر روی ماریجوانا نشان میدهد که ارتباطی بین استفاده از ماریجوانا و اسکیزوفرنی وجود دارد. با این وجود سؤالات زیادی بیپاسخ مانده است: آیا استفاده بیش از اندازه ماریجوانا علت اسکیزوفرنی است؟ آیا ماریجوانا در افرادی که مستعد روانپریشی هستند و کسانی که بیماری را بعداً در زندگی خود گسترش میدهند، موجب آغاز بیماری میشود؟ و احتمال سوم آن است که بعضی از افراد ممکن است نشانههای ملایمی از اسکیزوفرنی را داشته باشند که با استفاده از ماریجوانا افزایش مییابد
تحقیقات
در طی تحقیق مشخص شد که بچه های اول و آخر احتمال بیشتری برای مبتلا شدن به اسکیزوفرنی دارند ...
با تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیات از آزمون مجذور کای استفاده شد .
A ) یافته های توصیفی
نخست فرمی ساخته شد که جنسیت , سن و رتبه ی تولد در آن ثبت می شد . پس از بررسی داده ها به نتیجه ی جالبی رسیدند ... محققان متوجه شدند که فرزند اول 19% , دوم 15% , سوم 17% , چهارم 15% پنجم 8% ششم 7% , فرزند آخر 19 % احتمال ابتلا به اسکیزوفرنی دارد و جالب آنکه در خانواده های تک فرزند اختلالی وجود نداشت 0% .
بر اساس تحقیق در جنس مونث فرزند اول 9% و فرزند آخر 11% احتمال اختلال اسکیزوفرنی دارد . در جنس مذکر فرزند اول 10 % , فرزند سوم 10 % , چهارم 9 % , آخر 8 %
B ) یافته های مربوط به فرضیه های تحقیق :
فرضیه ی 1 – میزان ابتلا به بیماری اسکیزو فرنی در نزد فرزندان اول بیشتر است . که بنا به نتایج تحقیق این فرضیه پذیرفته شد و رابطه ها معنی دار بود ....
زیر فرضیه ی 1 – میزان ابتلا به بیماری اسکیزو فرنی در نزد فرزندان اول دختر بیشتر است . که بر اساس نتایج این زیر فرضیه رد شد ...
زیر فرضیه ی 2 – میزان ابتلا به بیماری اسکیزوفرنی در نزد فرزندان اول پسر بیشتر است . که این زیر فرضیه تایید شد .
این نتایج در سطح 05% و با اطمینان 99% معنی دار هستند .
فرضیه ی 2 : میزان ابتلا به بیماری اسکیزو فرنی در فرزندان آخر بیشتر است . تایید شد
زیر فرضیه ی 1 – میزان ابتلا به بیماری اسکیزوفرنی در فرزندان آخر دختر بیشتر است . تایید شد
زیر فرضیه ی 2- میزان ابتلا به اسکیزوفرن در نزد فرزندان آخر پسر بیشتر است . رد شد
نتایج این تحقیق در سطح 5 % و درجه ی آزادی 7 و سطح اطمینان 99% به ثبت رسید که این نشان می دهد که تفاوت معنی دار است یعنی توضیع بیماری اسکیزوفرنی در فرزندان خانواده بر حسب ترتیب تولد متفاوت است .
توضیحات : پسر ها برای کنترل محیط خود از قدرت فیزیکی خود استفاده می کنند و این ارتباط آنها را با برادرهای کوچکتر تحت تاثیر قرار می دهد ... دخترها چنین نیستند .
فرزندان اول وسیله ای برای یادگیری بچه داری پدر و مادر هستند . وقتی پدر و مادر مشکلی دارند این اضطراب را به بچه های خود منتقل می کنند . این بچه ها شاید اعتماد به نفس کمتری داشته باشند ودرونگرا هستند . زود رنج هستند . چون پدر و مادر همیشه آنها را به عنوان بچه ی بزرگ در نظر می گیرند . والدین از بچه ی اول انتظار بیشتری دارند ...
بچه های آخر : بچه ی اول از پدر و مادر الگو می گیرد ولی بچه ای آخر از برادران بزرگتر هم الگو می گیرد . پدر و مادر نسبت به فرزندانشان یکسان نمی نگرند . همیشه فرزند اول را خیلی توانمند و فرزند آخر ( تحت قاری ) را حتی زمانی که بالغ می شود به چشم بچه می نگرند و با آنها به شکل بچه بر خورد می کنند . نگرش و دیدگاه والدین مسلما در تربیت موثر است .
آدلر : کودکان آخر نیازمند کمک والدین و دیگران هستند . مسئولیت پذیری کمتری دارند . انتظار بیشتری نسبت به کمک دیگران دارند .
یافته های تحقیق : 1) هیچ یک از بیماران تک فرزند نبود 2) تعداد بیمارانی که فرزند اول و آخر بودند بیشتر بود
اسکیزوفرنی؛ سرطان اعصاب
اینجا بیمارستان حضرت رسول طبقه هفتم، بخش روانپزشکی است. راهرویی تاریک و ساختمانی قدیمی که تیرگی اتاقهایش تو را به تاریکِ دنیای بیمارانی که دنیایشان لذتبخش نیست سوق میدهد. دنیای بیماران اسکیزوفرنی. پا که به دنیایشان بگذاری یا محو میشوی و یا غریبهای که قصد تهدید آنها را داری. آرام از کنار اتاقهای بیماران میگذرم. در یکی از اتاقها پسر جوانی پشت به پنجره نشسته است و مستقیم نگاه میکند به جایی که عمقاش هیچ ارتباطی به عمق نگاه او ندارد.
اینجا بیمارستان حضرت رسول طبقه هفتم، بخش روانپزشکی است. راهرویی تاریک و ساختمانی قدیمی که تیرگی اتاقهایش تو را به تاریکِ دنیای بیمارانی که دنیایشان لذتبخش نیست سوق میدهد. دنیای بیماران اسکیزوفرنی. پا که به دنیایشان بگذاری یا محو میشوی و یا غریبهای که قصد تهدید آنها را داری. آرام از کنار اتاقهای بیماران میگذرم. در یکی از اتاقها پسر جوانی پشت به پنجره نشسته است و مستقیم نگاه میکند به جایی که عمقاش هیچ ارتباطی به عمق نگاه او ندارد. زنی میانسال کنارش ایستاده و موهای پسر را نوازش میکند و چیزی زیر لب زمزمه میکند شبیه لالایی. متوجه ورودم میشود و آغاز گفتگو...
میگوید: «پسرم تنها 28 سال دارد. فرزند سوم و آخر خانواده است و دانشجوی انصرافی فیزیک. واز همان روزها که بیماریش عود کرد، درسش را رها کرد. همیشه خوب درس میخواند و با نمرات عالی وارد دانشگاه علوم پایه تهران شد. دوستانش میگفتند حسین نابغه است. مسئلهای نیست که نتواند حل کند اما گاه رفتارهایش موجب آزار خواهر و برادر بزرگترش میشد. نسبت به آنها سوءظن شدید داشت و حتی گاهی نسبت به من و پدرش. با شدید شدن بیماریش دوران آرامش زندگی ما هم به سر آمد. هر روز ارتباطاتش کمتر میشد و از دیگران فاصله میگرفت، اول دانشگاه را رها کرد و روابطش را با دوستانش قطع کرد و دیگر طوری شد که از خانه هم خارج نمیشد و دائم تصور میکرد که دیگران قصد دارند او را از بین ببرند و از مغزش سوءاستفاده کنند و در این میان ما هم به دنبال درمان او از روانشناس به روانپزشک و از این دکتر به آن دکتر میرفتیم و 6 سال بیماری او مرا تبدیل به زنی 60 ساله کرده است و بستری شدنهای مکررش در بیمارستان فرصت زندگی را حتی از ما هم گرفته است و تنها امید به اینکه روزی درمان شود ما را وادار میکند که استقامت داشته باشیم».
اسکیزوفرنی از مبهمترین و ناتوان کنندهترین اختلالهای روانی است. این اختلال یک سندرم بالینی است که بهترین تطابق را با مفاهیم عمومی دیوانگی و جنون دارد. روانپزشک سوئیسی ایوجنبلولر، دیمنشیاپریکوکس را تحت عنوان اسکیزوفرنی نامگذاری کرد. این نام برگرفته از واژه یونانی اسکیزو به معنی «دو نیمه شدن» یا از همگسستن و «فرن» به معنی ذهن است.
در واقع اسکیزوفرنی اختلالی است که تمام جنبههای زندگی قربانی را در بر میگیرد این اختلال در خلال دورههای حاد از طریق هذیان، توهم، افکار غیرمنطقی، تکلم بیربط و رفتارهای عجیب و غریب مشخص میشود. افراد مبتلا در بین دورههایی حاد ممکن است که از تفکر منطقی عاجز باشند و پاسخهای هیجانی مناسب نسبت به افراد دور و بر خود و حوادثی که در زندگیشان به وقوع میپیوندد، ندهند. ممکن است با یک لحن یکنواخت صحبت کنند و تظاهرات چهرهای کمی نشان دهند.
به هر صورت دنیای اسکیزوفرنی دنیای نازیبایی است. دنیایی انباشته از کابوسی ترسناک از تردیدهایی درباره خود و واقعیت دنیایی که در آن مرزهای خیال و واقعیت درهم شکسته شده است. اسکیزوفرنی تنها یک بیماری نیست. اسکیزوفرنی سبک خاص زندگی است که دائماً با نشانههای مرضی قطع میشود.
دکتر احمد زمانی روانپزشک در رابطه با این بیماری میگوید: «یکی از علائم اولیه اسکیزوفرنی کنارهگیری هیجانی و عدم توجه به دنیای خارج است، به طوری که فرد از محیط فاصله گرفته، با حاد شدن بیماری روابطش دچار مشکل میشود. و کنارهگیری و انزوای اجتماعی شروع میشود. همانطور که میدانید انزوای اجتماعی در افراد با اسیکزوفرنی مزمن دیده میشود. بطوری که برخی محققان پی بردهاند که اسکیزوفرنها حتی کمتر از افراد بهنجار به سایر مردم نگاه میکند ضمن اینکه از نگاه کردن به کسانی که بهطور مستقیم به آنها خیره شدهاند اجتناب میکنند. این افراد به ندرت با دیگران وارد صحبت میشوند. اسکیزوفرنی یک اختلال بسیار نادری است که تأثیر زیادی بر روی جریانهای شناختی و رفتار دارد. بهطوریکه این افراد دچار هذیان، مشکلاتی در همخوانی افکار و توهم دارند اما همه آنها همزمان ظهور پیدا نمیکند. شاید مهمترین مشکل بیماران اسکیزوفرنی استفاده خاص از گفتار آنهاست. چون گفتار مختلف بیماران اسکیزوفرنی نیز همراه با تغییرات سریعِ موضوع سخن که احتمالاً نشانه مراحل فکری آشفته آنهاست صورت میگیرد. و البته هذیان یکی از ویژگیهای مهم اسکیزوفرنی است. باورهایی که اساس واقعی ندارند و در این افراد به خوبی مشهود است. به طور کلی اسکیزوفرنی، به عنوان یک اختلال فکری محسوب میشود و آنطوریکه ما دریافتهایم اسکیزوفرنی ناهنجاریهایی در درک، خلق، رفتار حرکتی و روابط اجتماعی را در بر میگیرد.
در مورد این بیمار خاص چهار علامت اصلی کاملاً مشهود است: 1) Impaired Association of Ideas که بیمار اختلال فکری خودش را از طریق گفتار نشان میدهد. 2) عاطفه سطحی (Flattened Affect)که واکنشهای اصلی هیجانی بیمار نامتناسب است. 3)دوسوگرایی(Ambivalence):بیمار قادر به تصمیمگیری و فعالیتهای هر قسمت نیست. 4)در خودماندگی(Autism): بیمار منزوی شده و در خود فرو میرود. و در مورد علائم ثانوی بیماری همانطور که در شرح حال ذکر شد، بیمار دارایِ توهم، دائم افرادی را در اطراف خود میبیند که قصد صدمهزدن به او را دارند در صورتیکه این شخصیتها حضور واقعی ندارد.
افکار پارانوئید، سوءظن به اطرافیان، خودبزرگبینی و حتی خصومت و خشونت که مجموع این نشانهها را به تشخیص اسکیزوفرنی سوق میدهد.
بیماری اسکیزوفرنی که به سرطان اعصاب معروف است از کجا نشأت میگیرد؟ در یک قرن گذشته مباحث عمدهای در خصوص علل آن شکل گرفته است که عمده آن در چارچوب عوامل زیستی و روانشناختی بوده است و با گسترش مجادلات و رویکردهای التقاطی مبنی بر تعامل این دو عامل توفق جست و تعامل عوامل زیست و تجربه را در کنار مفهوم آسیبپذیری مهم تلقی نمودند. احتمالاً افراد برای ابتلا به اسکیزوفرنی آمادگی زیستی دارند اما این اختلال فقط زمانی ایجاد میشود که شرایط محیطی خاص فراهم باشد.
با توجه به انواع اسکیزوفرنی (کاتاتونیک، آشفته، پارانوئید، نامتمایز، باقیمانده) پیش آگهی نسبت به درمان متفاوت و نتایج به تناسب شدت و مدت اختلال و نیز امکانات درمانی متفاوت است. در این عرصه پژوهشگران زیستی در بررسی نابهنجاریهای ساختار و عملکرد مغز برآمادگیهای ژنتیکی، شاخصهای زیستی و عوامل استرسزای زیستی تأکید دارند و ملاحظات روانشناختی عمدتاً بر رویکرد رفتاری متمرکز است. یعنی اهمیت دادن به سیستمهای خانوادگی، نقشها، الگوهای ارتباطی و محیطی بیشتر فرد بیمار.
به نظر میرسد با لحاظ نمودن رویکرد زیستی روانی اجتماعی تا رسیدن به معیارهای تشخیص و درمانی مطلوب علیرغم همه تحولات شکل گرفته و جستجوهای بنیادی، این اختلال همچنان به صورتی ابهامآمیز باقی مانده است و کار بسیاری در این عرصه در پیش است.
تاثیر درمانی موسیقی بر اسکیزوفرنی
موسیقی درمانی افسردگی، تشویش و اضطراب، گوشه گیری و انزواطلبی را در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی کاهش میدهد.
این نکته را نتایج یک تحقیقات در بریتانیامشخص ساخته است. یک بررسی در چهار بیمارستان، که توسط محققان در کالج امپریال لندن انجام شد، نشان داد تشویق بیماران در اینکه خود را از طریق موسیقی بیان کنند، منجر به بهبود نشانه های این بیماری میشود.
دکتر مایکل کرافورد، مدیر این مطالعه که نتایج تحقیق گروه خود را در مجله بریتانیایی روانپزشکی به چاپ رسانده است، در این زمینه میگوید: ما مواردی را که درمان های روانپزشکی به افراد مبتلا به اسکیزوفرنی کمک میکند را تجربه کرده ایم، اما استفاده از موسیقی تنها زمانی برای این افراد توصیه میشود که در شرایط نسبتا باثباتی هستند.
وی افزود: این بررسی نشان میدهد که موسیقیدرمانی به عنوان یک راه موثر برای این نوع افراد، بویژه زمانی که آنها به شدت "بدحال" هستند محسوب میشود.
یک درصد مردم در بریتانیا و امریکا دچار مشکل اسکیزوفرنی هستند. این بیماری معمولا در اواخر دوران نوجوانی و اوایل دهه بیست سالگی آغاز میشود و با علائمی چون توهم، افکار بیهوده، شنیدن صدا و تغییرات رفتاری همراه است.
برای این بررسی، بیماران در دو گروه قرار گرفتند
1- گروهی که تنها درمانهای خاص را داشته اند.
2- گروهی که این نوع درمان ها را همراه با ترکیبی از موسیقی (شامل 8 تا 12 جلسه) دریافت کردهاند.
دکتر کرافورد و تیم او پس از بررسی آثار این درنانها در هر دو گروه، به این نتیجه دست یافتند در گروه دوم که موسیقیدرمانی نیز داشتهاند، بهبودی قابل توجهی به چشم میخورد. اگرجه آنها نتوانستن به طور کامل نقش سایر عوامل تاثیرگذار در شدت این بیماری را مشخص کنند. آنها معتقدند که بررسیهای بیشتری را باید برای دستیابی به این نتایج در آینده دنبال کنند.
دکتر کرافورد میافزاید: موسیقیدرمانی ممکن است در موارد خاصی که درمان اسکیزوفرنی با مصرف دارو حداقل بهبودی را به دنبال دارد، به طور قابل توجهی اثربخش باشد.
اسکیزوفرنی یا اسکیزوفرنیا شایعترین نوع روانپریشی است که در صورت کمتوجهی میتواند، تبدیل به یک بیماری ناتوانکننده صعبالعلاج با عوارض ناخوشایند و خطرناک شود و در صورت توجه شایسته، تبدیل به یک بیماری قابل کنترل گردد که فرد مبتلا میتواند به زندگی عادی و رضایتبخش پیشین بازگردد.
اسکیزوفرنیا چیست؟
اسکیزوفرنیا یک بیماری واحد نیست بلکه گروهی از بیماریها با سببشناسی، سیر و سرانجام متفاوت است که به علت نشانههای مشترک بالینی تحت یک عنوان نامیده میشوند. این نشانههای متفاوت مربوط به حوزههای اندیشه، عاطفه، ادراک و رفتار است. هوش و قوای شناختی به طور نسبی کمتر دچار نارسایی میشود. اسکیزوفرنیا نمونه اصلی روانپریشیها را تشکیل میدهد.
تعریف روانپریشی؟
روانپریشها گروهی از نابهسامانیهای شدید روانی هستند که مهمترین مشخصه آنها اختلال شدید در کارکردهای روانی و قطع ارتباط با واقعیت است. برخی روانپریشیها عضوی هستند یعنی عامل آنها در دستگاه عصبی مرکزی با چشم یا وسایل تشخیصی نوین قابل مشاهده است. برای نمونه، ضربه و شکستگی جمجمه که به جراحت مغز منجر میشود امکان دارد با توهم و هذیان همراه گردد که حاکی از قطع ارتباط با واقعیت و ممیزه روانپریشی است. اما اکثر روانپریشیها جنبه کارکردی دارند یعنی قادر به مشاهده آسیبشناسی مغزی در آنها نیستیم اما کارکرد مغز نابههنجار شده است. اسکیزوفرنیا، نابهسامانیهای هذیانی، نابهسامانی اسکیزوفرنیا و موارد متعدد دیگر جزو روانپریشیهای کارکردی هستند البته ما میدانیم که در روانپریشیهای کارکردی، بیوشیمی مغز دچار نابههنجاری است و احتمالا ناقلهای عصبی یا نوروترانسمیترها اشکالی پیدا کردهاند. روانپریشیها در اصطلاح عامه دیوانگی و در اصطلاح فقهی و حقوقی جزو انواع جنون خوانده میشوند.
دنیای اسکیزوفرنها چه دنیایی است؟
بیمار اسکیزوفرنیک در آن واحد در دو جهان زندگی میکند، یکی جهان تخیلی و تصوری خویش که بر مبنای توهمها و هذیانها و نیازهای روانشناختی او شکل گرفته است و دیگری جهان راستین بیرونی است که برای رفع نیازهای فیزیولوژیک خویش به آن احتیاج دارد و ارتباط بین این دو جهان به وسیله سازوکارهای دفاعی روانی انکار، واکنشسازی و فرافکنی برقرار میشود.
هذیان، توهم، اختلال جریان فکر، رفتارهای نابههنجار و حالات بدنی عجیب و گاهی نشانههای منفی از جمله فقدان احساس لذت، فقدان اراده، سکوت و گوشهگیری علایم این بیماری را تشکیل میدهد. گاهی بیمار خود را مورد تعقیب و آزار افراد یا سازمانهایی میپندارد (هذیانگزند) و یا ممکن است خود را یک فرد بسیار مهم، رجل سیاسی، مخترع و هنرمند بینگارد (هذیان بزرگمنشی). گاهی صداهای توهمی به او دستورهایی میدهند (که خیلی اوقات مجبور است اطاعت کند و در نتیجه با دستگاه قضایی کیفری درگیر میشود) و گاهی صداهای چند نفر را میشنود که در مورد او حرف میزنند. گفتار بیمار خیلی اوقات نامفهوم میشود. خودکشی از عوارض ناخوشایند این بیماری است. پنجاه درصد بیماران (در صورت عدم درمان مناسب) اقدام به خودکشی میکنند و 10 درصد آنان سرانجام در اثر خودکشی از دنیا میروند.
اسکیزوفرنی در چه سنی بروز میکند؟
اسکیزوفرنیا اغلب از دوران نوجوانی و ابتدای جوانی شروع میشود و فرد را در بارورترین سالهای زندگی مبتلا میکند و نیز مانع از تحصیل، ازدواج، اشتغال و آموزش مهارتهای اجتماعی میشود. میزان بروز سالانه اسکیزوفرنیا سه در ده هزار و میزان شیوع نقطهای آن در حدود چهار در هزار میباشد. یعنی در ایران سالانه بیست هزار نوجوان و جوان به این بیماری مبتلا میشوند و هماکنون بیش از 250هزار نفر از جمعیت ایران مبتلا به اسکیزوفرنیا هستند. حدود یکپنجم بیماران در هر لحظه نیاز به بستری در بیمارستان دارند. با این تفاصیل تصدیق خواهید کرد که اسکیزوفرنیا یکی از عمدهترین معضلات سیستم بهداشتی کشور است.
نکات امیدبخشی درباره این بیماری :
تا حدود 70 سال پیش هیچ درمان موثری برای بیماری موجود نبود. کرپلین روانپزشک برجسته آلمانی حدود یک قرن پیش در بررسی طولانیمدت و دقیق بیش از هزار بیمار اسکیزوفرنیک، 4 درصد سرانجام خوب، 13 درصد سرانجام متوسط و 83 درصد سرانجام بد را مشاهده کرد. به این معنی که 83 درصد بیماران او سرانجام دچار زوال شخصیت شدند. امروز با توجه به وجود داروهای موثر ضد روانپریشی، 25 درصد بیماران سرانجام خوب، 50 درصد سرانجام متوسط و فقط 25 درصد سرانجام نامناسب دارند. بخشی از این پیشرفت نیز به امکانات تشخیصی بهتر و سریعتر ارتباط دارد.
درمان اسکیزوفرنی را از چه زمانی آغاز کنیم؟
برحسب پژوهشهای متعدد، هرچه درمان بیماران روانپریشی سریعتر آغاز شود، امکان بهبود کامل آنان بیشتر میشود و درمان زودهنگام با سرانجام مناسبتر برای بیماران مرتبط است. در این مورد به کتاب کلاسیک «آیچین»، «میهمان» و «موری» تحت عنوان «روانپریشی نوبت اول» در سال 1999 اشاره میکنم. ضمن آنکه پژوهشهایی هم که در ایران انجام شده است این امر را تایید میکند. از جمله پایاننامه دکتر فرشید فخاریان، از دستیاران روانپزشکی که در سال 1379 عوامل موثر بر طول مدت بستری بیماران روانی در مرکز روانپزشکی رازی را بررسی کرده است. تشخیص و درمان سریع از عوارضی نظیر انزوای اجتماعی و خودکشی و سوءمصرف و وابستگی به مواد و رفتارهای کیفری نیز میکاهد. اگر حمله حاد اسکیزوفرنیا سریع تشخیص داده شود و به فوریت درمان گردد از مرگ یاختههای مغزی جلوگیری میگردد. هرچه تشخیص و درمان به تعویق بیفتد، مرگ یاختههای مغزی موجب بیتاثیر شدن درمان دارویی خواهد شد. این موضوعات را به صورت دقیق و با ذکر منابع و پژوهشهای داخلی و بینالمللی از سال 1369 تاکنون در چند مقاله در مجلات پزشکی آوردهام که علاقهمندان میتوانند به مقالهای تحت عنوان «توانبخشی اسکیزوفرنیا در انتها یا از آغاز» که در شماره 23 زمستان 1384 فصلنامه عملی پژوهشی توانبخشی چاپ شده است، مراجعه فرمایند.
اما آنچه مایه تاسف است اینکه هنوز حتی در بهترین شرایط در کشورهای پیشرفته صنعتی هم به طور متوسط زمانی که بیمار اسکیزوفرنیک برای اولین بار به روانپزشک مراجعه میکند دو سال از بیماری او گذشته است!
دلایل این امر متعدد است. از جمله ناآشنایی عموم مردم با اسکیزوفرنیا و نشانههای آغازین آن، آگاهی اندک پزشکان غیر روانپزشک از اسکیزوفرنیا و درمان آن، کافی نبودن تعداد روانپزشک و امکانات درمانی سرپایی و بستری برای بیماران روانپریش. اما گاهی دیده میشود بیماری سریع تشخیص داده شده است و درمان مناسب هم تجویز شده است لیکن بیمار و خانواده از مصرف دارو اجتناب میکنند و بیماری را که میتوانست به احتمال زیاد با مصرف دارو بهبود کامل یابد با دستان خود به سراشیبی زوال شخصیت سوق میدهند و زمانی به ضرورت درمان پی میبرند که دیگر داروها تاثیر چندانی ندارد.
خیلیها نیز از داروهای اعصاب و روان میترسند و آنها را مصرف نمیکنند!
تبلیغات غیرموجهی که در مورد عدم مصرف دارو در کشور ما صورت گرفته است و میگیرد باعث محروم ماندن صدها هزار بیمار از درمان مناسب و عوارضی از قبیل زوال شخصیت، فقدان کارکرد تحصیلی و خانوادگی، اجتماعی و شغلی،اعتیاد (به صورت خوددرمانی) ،خودکشی و دیگرکشی میشود. گاهی هم ناآگاهی خانواده بیمار اسکیزوفرنیک از ضرورت و فایده درمان دارویی با تخطی از قوانین از سوی برخی افراد همراه میشود و فاجعه به بار میآورد که نمونه آن «شش ماه مشاوره و رواندرمانی» برای بیمار اسکیزوفرنیک حاد توسط «فرد غیرپزشک» بوده است که سرانجام به علت وخامت حال بیمار، این درمانگر محترم رضایت داده بود که بیمار بخت برگشته را نزد روانپزشک ببرند. اینکه چه فرصت طلایی از دست رفت و چه عوارض و عواقبی برای بیمار و خانواده او به بار آمد، بماند. با توجه به این دلایل است که ما روانپزشکان به آموزش عموم مردم از طریق رسانههای گروهی اهتمام میکنیم و تاکید داریم که به آموزش روانپزشکی در دوره بالینی پزشکی بهای بیشتر داده شود و امکانات آموزش تخصصی روانپزشکی افزایش یابد، به نحوی که تعداد روانپزشکان اگر هم به حد آرمانی یازده هزار نفر برای جمعیت کنونی ایران نرسد، دست کم به میزان چشمگیر از عدد هزار و دویست نفر فعلی با شتاب بیشتری بالا برود تا به گروه عظیم پزشکانی که مشتاق ورود به تخصص روانپزشکی هستند نیز پاسخ مثبتی داده شود.
استفاده از مطالب وبلاگ و بهره برداری از آن باذکرمنبع بلامانع است.از نظرات سازنده ی شما در جهت ارتقای سطح مطالب وبلاگ استقبال خواهد شد.